SAT yoxsa DİM: dörd universitet üçün doğru yol

2026 qaydalarına əsasən, bu dörd universitet arasında Azərbaycan vətəndaşı üçün ayrıca SAT qəbul yolu ADA Universitetində göstərilir. UFAZ-a müraciət DİM-in I ixtisas qrupu nəticəsindən və sonrakı UFAZ imtahanından keçir. BANM və Xəzər Universiteti isə yerli qəbul prosesini DİM nəticəsi ilə əlaqələndirir. Buna görə SAT yoxsa DİM seçiminin cavabı ilk növbədə hədəf siyahısından asılıdır: yalnız ADA üçün SAT marşrutu nəzərdən keçirilə bilər, digər üç universitet ehtiyat variantdırsa DİM hazırlığını kənara qoymaq olmaz.

Dörd universitetin qəbul yolları necə fərqlənir?

“SAT ilə Azərbaycanda universitetə qəbul” ifadəsi bütün yerli universitetlər üçün vahid qayda təsiri yarada bilər. Rəsmi qəbul səhifələri isə fərqli marşrutlar göstərir. DİM-in 2026/2027 məlumatında (opens in a new tab) SAT nəticəsi və ADA Məktəbi məzunu marşrutları ilə qəbul edilənlərin ADA Universitetinə yerləşdirildiyi bildirilir. UFAZ, BANM və Xəzərin göstərilən yerli qəbul yollarında isə DİM nəticəsi prosesin bir hissəsidir. Deməli, SAT balının mövcudluğu öz-özlüyündə həmin üç universitet üçün ayrıca qəbul marşrutu yaratmır.

Burada “birbaşa SAT” yalnız SAT balını təqdim etməyin kifayət etməsi demək deyil. ADA-nın bu marşrutunda SAT nəticəsi ilə yanaşı Azərbaycan dili və buraxılış riyaziyyatı üzrə tələblər də var. Minimumların ödənilməsi də avtomatik qəbul qərarı sayılmır. UFAZ-da isə DİM nəticəsi yalnız növbəti mərhələyə keçidi təmin edir; yekun sıralama universitetin öz imtahanının nəticəsinə əsasən aparılır. Buna görə cədvəldəki hər marşrut bütöv proses kimi oxunmalıdır.

ADA-nın SAT marşrutunda hansı tələblər var?

ADA-nın bakalavr qəbulu səhifəsi (opens in a new tab) Azərbaycan vətəndaşları üçün ayrıca SAT marşrutu təqdim edir. 2026 qəbulunda minimum ümumi SAT nəticəsi 1200 baldır. Seçilmiş proqramlar üçün SAT Math nəticəsi ən azı 600 bal olmalıdır. Bundan başqa, minimum Azərbaycan dili nəticəsi 50 bal, buraxılış imtahanında minimum riyaziyyat nəticəsi isə 40 baldır. Universitet ərizəsi üçün göstərilən ödəniş 100 AZN təşkil edir. Bu rəqəmlər birlikdə nəzərə alınmalıdır; yalnız ümumi SAT balına baxmaq şərtlərin bir hissəsini nəzərdən qaçırar.

ADA SAT qəbulu üçün 1200 ümumi nəticə minimum həddir, qəbul zəmanəti deyil. Eyni qayda 600 Math tələbinə də aiddir: seçilmiş proqram üçün bu həddi ödəmək namizədin həmin tələbə uyğun olduğunu göstərir, lakin qəbulun avtomatik baş verdiyini göstərmir. Namizəd Azərbaycan dili və buraxılış riyaziyyatı şərtlərini də ayrıca yoxlamalıdır. Hazırlıq planı yalnız “SAT-dan 1200 toplamaq” məqsədi üzərində qurularsa, digər tələb olunan nəticələrə ayrılacaq vaxt yanlış hesablana bilər.

Bu məhdudiyyət imtahan tarixinin seçilməsinə də təsir edir. Namizəd riyaziyyat və digər SAT bölmələri üzrə tələb olunan nəticəni eyni təqdim edilən nəticədə toplamağı planlaşdırmalıdır. Seçilmiş proqramlarda 600 Math həddi olduğuna görə ümumi balın 1200-dən yuxarı olması ayrıca Math şərtini ləğv etmir. SAT istiqamətini seçən şagird rəqəmsal imtahanın riyaziyyat tələblərini ayrıca nəzərdən keçirmək üçün [2026 rəqəmsal SAT balı və ADA üçün 600 Math](/az/resurslar/2026-reqemsal-sat-bali-ada-600-math) izahından istifadə edə bilər.

UFAZ, BANM və Xəzər üçün DİM niyə qalır?

UFAZ-da DİM yalnız birinci mərhələdir

UFAZ-ın bakalavr qəbulu qaydasına (opens in a new tab) görə universitetin qəbul imtahanına yalnız DİM-in I ixtisas qrupu üzrə 450-dən çox bal toplamış namizədlər buraxılır. Burada hədd 450 və daha çox deyil, məhz 450-dən çox kimi göstərilir. Bu nəticə UFAZ-a yekun qəbul balı sayılmır. Namizəd bundan sonra universitetin ayrıca qəbul imtahanını verməlidir və yekun sıralama həmin imtahanın nəticəsi ilə aparılır. UFAZ hədəfi olan şagird buna görə həm DİM mərhələsini, həm də universitet imtahanını hazırlıq təqviminə daxil etməlidir.

2026/2027 qaydalarında UFAZ daxili imtahanının riyaziyyat hissəsi 10 sualdan ibarətdir. UFAZ-ın imtahan məlumatında (opens in a new tab) ümumi müddət 150 dəqiqə göstərilir. Beləliklə, riyaziyyatın mənbədə verilən konkret çəkisi 10 sualdır; hazırlıq zamanı yalnız DİM-də 450-dən çox nəticə məqsədi qoymaq ikinci mərhələni əhatə etmir. DİM burada giriş şərtini, UFAZ imtahanı isə yekun sıralamanı müəyyənləşdirən ayrıca mərhələlərdir.

Qəbul prosesinin miqyasını anlamaq üçün rəsmi 2026/2027 rəqəmlərinə də baxmaq olar: UFAZ imtahanına 914 abituriyent qeydiyyatdan keçib, 881 nəfər iştirak hüququ qazanıb və 712 nəfər faktiki iştirak edib. Həmin qəbul üçün 190 dövlət sifarişli yer göstərilib. Bu rəqəmlər hər hansı namizədin qəbul ehtimalını müəyyən etmir. Onlar yalnız DİM həddini keçdikdən sonra ayrıca imtahan və sıralama mərhələsinin mövcud olduğunu konkretləşdirir.

BANM və Xəzərdə yerli qəbulun əsası

BANM-in bakalavriat səhifəsi (opens in a new tab) qəbulu DİM nəticələri və müsabiqədənkənar qəbul mexanizmi ilə əlaqələndirir; Azərbaycan vətəndaşı üçün ayrıca SAT marşrutu göstərmir. Buna görə BANM-i hədəf siyahısında saxlayan yerli şagird SAT hazırlığını DİM hazırlığının əvəzi kimi qəbul edə bilməz. Müsabiqədənkənar mexanizmin mövcudluğu da ümumi SAT yolunun göstərildiyi mənasına gəlmir. Namizəd özünün hansı rəsmi qəbul kateqoriyasına aid olduğunu müvafiq qaydada yoxlamalıdır.

Xəzər Universitetinin qəbul məlumatında (opens in a new tab) Azərbaycan üzrə ümumi qəbul üçün namizədin DİM imtahanında iştirak etdiyi və zəruri balı topladıqdan sonra universitet müsabiqəsinə qatıldığı göstərilir. Mənbə yerli namizəd üçün ayrıca SAT qəbul marşrutu təqdim etmir. Bu səbəbdən Xəzər Universitetini ehtiyat və ya əsas seçim kimi saxlayan şagird üçün DİM nəticəsi qəbul planının içində qalır. SAT hazırlığı başqa məqsədə xidmət edə bilər, lakin göstərilən yerli qəbul qaydasında DİM mərhələsini əvəz etmir.

Hazırlıq vaxtı və büdcəsi necə bölünməlidir?

Yalnız ADA-nı hədəfləyən şagird üçün əsas qərar ADA-nın SAT marşrutunun bütün şərtlərini qarşılamağa hazır olub-olmamasıdır. Plan ümumi SAT nəticəsini, seçilmiş proqram üçün Math minimumunu, Azərbaycan dili nəticəsini və buraxılış riyaziyyatını birlikdə əhatə etməlidir. Superscore qəbul edilmədiyi üçün ayrı tarixlərdəki bölmə nəticələrini birləşdirməyə əsaslanan strategiya qurulmamalıdır. Büdcədə də yalnız SAT hazırlığı deyil, rəsmi səhifədə göstərilən 100 AZN universitet ərizə haqqı nəzərə alınmalıdır.

ADA ilə yanaşı UFAZ, BANM və ya Xəzəri seçimdə saxlayan şagird üçün vəziyyət fərqlidir. Bu siyahıda DİM nəticəsi tələb edən universitetlər olduğuna görə bütün vaxtı SAT-a ayırmaq ehtiyat variantları qəbul qaydaları ilə uyğunsuz hala gətirə bilər. Paralel planın məqsədi hər iki imtahana eyni saat vermək deyil; hər universitetin məcburi mərhələlərini boş buraxmamaqdır. UFAZ seçimi varsa, DİM I qrupu hazırlığından sonra ayrıca 10 riyaziyyat sualı olan, 150 dəqiqə davam edən universitet imtahanı da plana əlavə edilir.

1. Əvvəl universitetləri “əsas seçim” və “ehtiyat seçim” kimi yazın; ADA, UFAZ, BANM və Xəzərdən hansılar siyahıda qalırsa, onların rəsmi qəbul mərhələlərini qeyd edin.
2. ADA SAT marşrutu seçilirsə, 1200 ümumi balı, seçilmiş proqramlar üçün 600 Math həddini, 50 Azərbaycan dili nəticəsini və buraxılış riyaziyyatında 40 balı ayrı sətirlərdə izləyin.
3. UFAZ siyahıdadırsa, DİM I qrupu üzrə nəticənin 450-dən çox olması ilə işi bitmiş saymayın; 10 riyaziyyat sualı daxil olan UFAZ imtahanına ayrıca vaxt ayırın.
4. BANM və ya Xəzər siyahıdadırsa, DİM hazırlığını SAT hazırlığı ilə əvəz etməyin; mənbələr yerli namizəd üçün ayrıca SAT yolu göstərmir.
5. İki istiqamət saxlanılırsa, hazırlıq büdcəsini imtahan adlarına görə deyil, tələb olunan mərhələlərə görə bölün: SAT, DİM, buraxılış tələbləri və varsa universitetin daxili imtahanı.

Paralel hazırlıq qərarı universitet siyahısı dəqiqləşmədən verilməməlidir. Məsələn, yalnız ADA SAT marşrutu üzrə müraciət etməyi planlaşdıran şagirdlə UFAZ-ı ehtiyat variant saxlayan şagirdin məcburi imtahanları eyni deyil. Birinci plan ADA-nın SAT və əlavə nəticə şərtlərinə yönəlir. İkinci plan isə bunlarla yanaşı DİM-in I qrupu və UFAZ daxili imtahanı üçün də hazırlıq tələb edir. BANM və Xəzərin əlavə edilməsi də DİM istiqamətinin siyahıda qalması deməkdir.

2027 qəbulu üçün hansı məlumat yenilənməlidir?

2027 qəbulu üçün 2026 məlumatları hazırlıq modelini qurmağa yarayır: ADA-da ayrıca SAT marşrutunun, UFAZ-da DİM və daxili imtahan ardıcıllığının, BANM və Xəzərdə isə DİM-lə bağlı yerli qəbul yolunun necə işlədiyini göstərir. Lakin 2026 rəqəmləri avtomatik olaraq 2027 tələbi sayılmamalıdır. Yeni rəsmi elan çıxanda bal hədləri, proqramlara aid ayrıca tələblər, imtahan müddəti, sual tərkibi, ərizə haqqı, tarixlər və sənəd qaydaları yenidən yoxlanmalıdır.

• ADA üçün ümumi SAT minimumunu, Math həddinin hansı proqramlara aid olduğunu, Azərbaycan dili və buraxılış riyaziyyatı şərtlərini, superscore qaydasını yoxlayın.
• UFAZ üçün DİM I qrupu həddini, daxili imtahanın fənn tərkibini, riyaziyyat suallarının sayını və imtahan müddətini yenidən oxuyun.
• BANM və Xəzər üçün yerli namizədlərə aid qəbul marşrutunda dəyişiklik olub-olmadığını rəsmi səhifələrdən dəqiqləşdirin.
• Köhnə rəqəmlərə əsasən hazırlıq istiqaməti seçsəniz də, 2027 ərizəsini yalnız həmin ilin elanındakı şərtlərə əsasən qurun.

Beləliklə, 2026 qaydaları üzrə əsas ayrım universitet adından əvvəl qəbul marşrutudur. ADA yerli vətəndaş üçün ayrıca SAT yolu göstərir, amma minimum SAT balı bütün digər şərtləri əvəz etmir və avtomatik qəbul yaratmır. UFAZ üçün DİM nəticəsi daxili imtahana keçid şərtidir. BANM və Xəzər üçün göstərilən yerli qəbul yolları DİM-lə bağlıdır. Hazırlıq planı da bu fərqə uyğun olaraq yalnız SAT, yalnız DİM və ya hər iki istiqamət arasında qurulmalıdır.